สีหลอดด้าย
“สีหลอดด้าย”เป็นศัพท์ที่ป้าๆ ช่างทอใช้เรียกเส้นใยสีต่างๆ ที่ถูกปั่นใส่หลอดไว้เพื่อเตรียมใส่กระสวยสำหรับการทอ เส้นใหญ่ที่ภูครามใช้ส่วนใหญ่เป็นเส้นใยฝ้ายธรรมชาติ มีทั้งปลูกกันเองและซื้อเขามา
สีเรียบ สำหรับผ้าพื้น
สีสำหรับการย้อมผ้าพื้นสวนใหญ่จะนิยมผ้าพื้นสีเรียบ คำว่าเรียบต้อง “สม่ำเสมอ” เพราะการทอ 1 หูก จะได้ผ้าม้วนใหญ่ประมาณ 20 เมตร เส้นฝ้ายประมาณ 7 กิโลกรัมหรือมากกว่านั้น
เราจะแบ่งเส้นฝ้ายเป็นหัวหรือเป็นไจเพื่อง่ายต่อการย้อมและทอ จะได้ประมาณ 17-20 ไจ
การย้อม
การย้อมสีให้สม่ำเสมอหากย้อมร้อนจากสีธรรมชาติจำพวกเปลือกไม้ ใบไม้ มักจะต้องนำฝ้ายลงหม้อย้อมทั้งหมดพร้อมกัน ควบคุมไฟไม่ให้ร้อนเกินไป รวมทั้งคุมเส้นฝ้ายให้อยู่ใต้น้ำ
ส่วนการย้อมสีครามให้สม่ำเสมอ ส่วนใหญ่เราจะย้อมที่ละ 1 ไจต่อหม้อคราม 1 หม้อที่พร้อมย้อม หากต้องการสีเข้มอ่อนก็มีหลายปัจจัย เช่น ย้อมในหม้อนาน และที่สำคัญคือจำนวนครั้งของการย้อม หากต้องการเข้มมากก็ย้อมซ้ำภูครามจะมีการย้อมซ้ำประมาณ 5-10 ครั้ง ขึ้นความพอใจในการย้อมสีในแต่ละครั้ง แต่ที่ยากสุดของภูครามก็คือย้อมสีฟ้า
สีฟ้าของภูคราม
สีฟ้าเป็นสีที่ย้อมยากสุดของภูคราม เพราะสีฟ้าจะต้องย้อมไม่เกิน 2 ครั้งและหม้อครามต้องพร้อมย้อมสีสุด ป้าๆ ของภูครามมีเทคนิคของตัวเอง มีการจับจังหวะ สีฟ้าของภูครามมี 2 คนที่ทำ คือ ป้าทำ และป้าโหน่ง ซึ่งของแต่ละช่างเฉดสีฟ้าจะไม่เหมือนกัน อ่อนและเข้มแตกต่าง เป็นเสน่ห์ของการย้อมสีธรรมชาติ
คอลเลคชั่น ‘สีหลอดด้าย’
ครั้งนี้เรามีการย้อมฝ้ายสีย้อมเข้มไม่สม่ำเสมอ ย้อมแต่ละครั้งไม่เท่ากัน มาทอในหูกเดียวกัน ทำให้พื้นสีฟ้าเป็นอ่อนเข้มของฟ้าที่ไม่เท่ากัน เป็นการข้ามขอบของภูครามอีกครั้งที่เรารับผ้าม้วนนี้
แต่สิ่งที่เราต้องทำตามกติกาคือการนำผ้ามาตัดไว้ 2 เมตร แล้วพับทิ้งไว้เพื่อดูการเปลี่ยนแปลงของสีเมื่อกับอากาศและแสง ปรากฏว่าผ้าม้วนนี้ผ่าน สีผ้าไม่ซีดลงตามขอบพับ เราจึงเรียกคอลเลคชั่นนี้ว่า สีหลอดด้าย
