ก็ส่วนใหญ่เป็นเห็ดผึ้ง ก็มีผึ้งหลายชนิดนะ บางอันมันขมก็เรียกเห็ดผึ้งขม ขาวๆก็เห็ดผึ้งฝ้าย ส่วนอันนี้ก็เรียกเห็ดผึ้งคราม แต่ที่นิยมกินกันเรียกเห็ดผึ้งแดง ผมคุยไปก็หยิบเห็ดขึ้นมาดูอย่างใกล้ชิด มันก็ไม่ได้มีความน่ากินเพราะยังเปื้อนดินและมีรูจากการโดนแมลงกินบ้างบางส่วน แต่กลิ่นของมันนี้สิ มันหอมๆเหมือนขนมชิฟฟอน และสัมผัสที่นิ่มๆ จินตนาการไม่ถูกเลยว่าถ้าเอาไปแกงจะเป็นรสชาติยังไง
แม้ว่าวันนี้จะไม่ได้มีขั้นตอนที่ซับซ้อนเหมือนการค้นหูกเมื่อวาน แต่พอได้นั่งดูก็ทำให้เห็นว่ากว่าจะได้ผ้าสักผืน มันมีงานเล็ก ๆ น้อย ๆ อีกหลายอย่างที่ต้องค่อย ๆ ทำทีละขั้น ตอนเช้าฉันยังเห็นฝ้ายอยู่บนระวิงอยู่เลย พอตกบ่ายฝ้ายก็มาอยู่ในหลอดเล็ก ๆ พร้อมสำหรับนำไปทอต่อแล้ว...
ที่เห็นนี่คือ พื้นมันมีแต่ขี้ทั้งนั้นเลย ปกติพี่ก็ปล่อยวัวควายทั่ว มันก็ขี้ไว้เต็มไปหมด อย่างที่พี่บวบเคยเล่านาพี่บวบนี้คือมันจะออร์แกนิคหน่อย เราก็มาอยู่หัวไร่ปลายนาแบบนี้ ใครจะมาตกปลา หว่านแห ใส่มอง ทำกุ้ง ได้หมด
จากตอนเริ่มปักที่พี่พรรณตั้งใจว่าจะให้ภูผายลรูปที่วาดเป็นรูปร่างคล้ายคนอยู่แค่ด้านล่างที่เป็นตอนกลางวัน ทำไปทำมา พี่พรรณบอกว่าอยากให้มีคนอยู่ตรงด้านบนที่สีเข้มด้วย เพราะหลังปักบันไดไปข้าง ๆ ดูโล่ง ๆ ยังไงก็ไม่รู้ พอลองร่างดู จาก 1 กลายเป็น 2 งอกมาเป็น 3 พอปัก 3 คนเสร็จก็คิดว่ายังโล่งปักทำให้ปักเพิ่มเรื่อย ๆ จนตอนนี้มีเป็นกลุ่มคนอยู่รวมกันเต็มไปหมด แต่พอเป็นด้านบนที่ย้อมสีเข้มภูผายลที่ปักลงไปบนนั้นดึงถูกปักด้วยด้ายสีเข้ม ให้เหมือนเป็นเงาเพราะถูกความมืดปกคลุมอยู่
"ชอบท้องฟ้า เพราะพอเรามองขึ้นไปแล้วมันสบายใจ มันโล่ง ปลอดโปร่ง เทือมืดมันก็มืด คือเดียวกับเฮานี่ล่ะ มันเทือสว่างก็สว่าง เทือมืดก็มืด... สายน้ำพี่ก็มัก น้ำมันสิเย็น ทำให้จิตใจเฮาเย็น..."
เดินขึ้นมาบนบ้านสิ่งแรกที่เราได้เห็นคือเสื้อที่พี่นุ่มนิ่มปักค้างไว้ แขวนอยู่อย่างเด่นเป็นสง่า ด้านหลังมีต้นไม้หลายต้นที่เพิ่มขึ้นมา นอกจากต้นไม้ที่เพิ่มเข้ามา สิ่งที่ทำให้เราทึ่งในความสวยงามก็คือลำธารที่ ปักตามลำธารในป่าลึกใกล้ ๆ แก่งตาจ่า
แต่ก่อนก็ฮู้สึกว่าธรรมชาติมันก็ดีอยู่แล้วล่ะ แต่พอเข้าไปเฮ็ดงานกับภูครามก็รู้ว่าต้นไม้มีค่าทุกต้น ดอกไม้ทุกดอกก็มีความสำคัญ พอเรามองดูด้วยจิตที่พิจารณา ดอกไม้มันก็สวยทุกดอก รวมถึงดอกไม้ที่อยู่ในดิน ในหญ้า เขาเป็นดอกไม้เขาก็มีค่า บ่ว่าเขาสิอยู่ไส อยู่สูงหรือต่ำ... คือเฮานี่ล่ะ เฮามีค่า เป็นสิ่งสำคัญอย่างหนึ่ง เป็นเครื่องประดับโลก
ป้าแน่บอกว่าตัวเองไม่ชอบใช่ปากการ่างภาพลงบนเสื้อ เพราะไม่ได้อยากกำหนดตัวเองว่าปักเท่านี้ แต่ชอบที่จะจะใช้ด้ายเนารูปทรงคร่าว ๆ ซะมากกว่า อีกทั้งพอใช้ปากกาเขียนผ้า สุดท้ายปักไปปักมาสีที่ร่างไว้มันก็เลือนอยู่ดี ป้าแน่จึงบอกว่า " คติประจำใจคือปักไปโลด"
เสียงลมพัด เคล้าเสียงไก่ขัน พร้อมกับป้าทำที่กำลังค้นหูกอยู่ตรงหน้า เป็นภาพที่น่ารักและเห็นได้ยากสำหรับฉัน ดีจังที่ได้มาติดตามการทำงานของแก พอได้มาเห็นวิธีแบบนี้แล้วก็เห็นคุณค่าในผ้าหนึ่งผืนมากขึ้น “กว่าจะเป็นผืนผ้า กระบวนการมันน่ะหลายแท้... ละพอเอาไปทอเส้นเล็ก ๆ แบบนี้น่ะนะ ทอไปทีละเส้น ๆ มันใช้ความเพียรอยู่ใด๋ กว่าจะทอได้เป็นผืน 24-25 เมตร”
รอบนี้พี่นุ่มนิ่มเล่าให้ฟังว่าได้ไอเดียสุดบรรเจิดตอนกำลังอาบน้ำที่จะปักเสื้อตามเพลงที่ชื่อว่า เพลงตำนานบ้านยางโล้น เพลงตำนานบ้านยางโล้นที่แต่งโดยคุณครูจากโรงเรียนบ้านยางโล้น โดยเอามาจากเรื่องเล่าที่ผู้เฒ่าผู้แก่เล่าให้ฟังมาเรียบเรียงเป้นเพลงเพื่อเปิดให้เด็ก ๆ ฟังที่โรงเรียน
